सर्वनाम म्हणजे काय? सर्वनामाचे विविध प्रकार

'सर्वनाम' म्हणजे काय?

बऱ्याच वेळा एखाद्या वाक्यामध्ये किंवा वाक्यसमूहामध्ये एखाद्या नामाचा वारंवार उच्चार करावा लागतो.

वरील वाक्यसमूहामध्ये 'गोरक्ष' या नामाचा वारंवार उच्चार केलेला आहे.

हा वारंवार होणारा उच्चार टाळण्यासाठी सर्वनामाचा उपयोग करण्यात येतो.

वाक्यातील किंवा वाक्यसमूहातील वारंवार होणारा नामाचा उच्चार टाळण्यासाठी ज्या शब्दाचा उपयोग केला जातो, त्याला 'सर्वनाम' असे म्हणतात.

उदाहरणार्थ - तू, मी, तो, हा, आपण, स्वतः, त्याला, कोण, काय

वरील वाक्यांमध्ये प्रत्येक वेळी 'गोरक्ष' या नामाऐवजी 'तो' या सर्वनामाचा उपयोग पुढीलप्रमाणे करता येऊ शकतो.

काही सर्वनामे

सर्वनामाचे प्रकार

मराठी व्याकरणामध्ये सर्वनामाचे पुढीलप्रमाणे एकूण 'सहा' मुख्य प्रकार आहेत.

पुरूषवाचक नामाऐवजी जो शब्द वापरला जातो, त्याला 'पुरूषवाचक सर्वनाम' असे म्हणतात.

उदाहरणार्थ - मी, स्वतः, आम्ही, तू, तुम्ही, आपण, तो, ती, ते, त्या, त्याला, तिला, त्यांना

एखादी जवळची किंवा दूरची वस्तू अथवा व्यक्ती दर्शविण्यासाठी 'दर्शक सर्वनामाचा' उपयोग केला जातो.

उदाहरणार्थ - हा, ही, हे, ह्या, तो, ती, ते, त्या

एखाद्या दर्शक सर्वनामाशी संबंध दर्शविणाऱ्या सर्वनामाला 'संबंधी सर्वनाम' असे म्हणतात.

उदाहरणार्थ - जो, जी, जे, ज्या

एखादा प्रश्न विचारण्यासाठी ज्या सर्वनामाचा उपयोग केला जातो, त्याला 'प्रश्नार्थक सर्वनाम' असे म्हणतात.

उदाहरणार्थ - काय, कोणी, कोणाला, कुठे, कसं, केव्हा, का, कधी इत्यादी.

'सामान्य' किंवा 'अनिश्चित' सर्वनामाचा वाक्यातील अर्थ हा अनिश्चित असतो.

उदाहरणार्थ - काय, कोणी, कोणाला, कोणाची, कोणाशी, कोणाचा इत्यादी.

'आत्मवाचक' सर्वनामाचा उपयोग स्वतःविषयी उल्लेख करण्यासाठी केला जातो

उदाहरणार्थ - स्वतः, आपण

This educational article was first posted on 2019-02-17 and last updated on 2026-07-14 by GrammarAhead