'क्रियाविशेषण अव्यय' म्हणजे काय?
'क्रियाविशेषण अव्यय' म्हणजे काय?
मराठी वाक्यामधील क्रियापदाने दर्शविलेल्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला 'क्रियाविशेषण अव्यय' असे म्हणतात.
वाक्यातील उपयोग
क्रियाविशेषण अव्ययाचा वाक्यातील उपयोग
उदाहरण क्र. १
- राजेश वारंवार आजारी पडतो.
या वाक्यामध्ये आजारी पडण्याच्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी 'वारंवार' हे क्रियाविशेषण अव्यय वापरलेले आहे.
उदाहरण क्र. २
- मी काल तुझी खूप वाट पाहिली.
या वाक्यामध्ये वाट पाहण्याच्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी 'खूप' हे क्रियाविशेषण अव्यय वापरलेले आहे.
उदाहरण क्र. ३
- काका दररोज फिरायला जातात.
या वाक्यामध्ये फिरायला जाण्याच्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी 'दररोज' हे क्रियाविशेषण अव्यय वापरलेले आहे.
उदाहरण क्र. ४
- आपण नेहमी खरे बोलावे.
या वाक्यामध्ये खरे बोलण्याच्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी 'नेहमी' हे क्रियाविशेषण अव्यय वापरलेले आहे.
उदाहरण क्र. ५
ते सर्व नित्यनेमाने दानधर्म करतात.
या वाक्यामध्ये दानधर्म करण्याच्या क्रियेबद्दल अधिक माहिती सांगण्यासाठी 'नित्यनेमाने' हे क्रियाविशेषण अव्यय वापरलेले आहे.
अर्थावरून प्रकार
अर्थावरून पडणारे क्रियाविशेषणाचे प्रकार
अर्थावरून क्रियाविशेषणाचे एकूण 'सहा' प्रकार पडतात.
१. कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने क्रिया केव्हा घडत आहे, याचा बोध होतो.
उदाहरणार्थ - काल, आज, सतत, पूर्वी, आधी इत्यादी.
कालवाचक क्रियाविशेषणाविषयी अधिक माहिती
२. स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने क्रिया कुठे घडत आहे, याचा बोध होतो.
उदाहरणार्थ - इथे, तिथे, खाली, पलीकडे, सर्वत्र इत्यादी.
स्थलवाचक क्रियाविशेषणाविषयी अधिक माहिती
३. रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने क्रिया कशाप्रकारे घडत आहे, याचा बोध होतो.
उदाहरणार्थ - सावकाश, जलद, टपटप, निःसंशय, पटापट इत्यादी.
रीतिवाचक क्रियाविशेषणाविषयी अधिक माहिती
४. संख्यावाचक/परिमाणवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने क्रिया किती वेळा घडत आहे, याचा बोध होतो.
उदाहरणार्थ - एकदा, दोनदा, हजारदा, थोडासा, अत्यंत इत्यादी.
संख्यावाचक क्रियाविशेषणाविषयी अधिक माहिती
५. प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने वाक्याला प्रश्नाचे स्वरूप प्राप्त होते.
उदाहरणार्थ - का, ना
प्रश्नार्थक क्रियाविशेषणाविषयी अधिक माहिती
६. निषेधार्थक क्रियाविशेषण अव्यय
या क्रियाविशेषणाने वाक्यातील क्रियेचा नकार किंवा निषेध व्यक्त होतो.
उदाहरणार्थ - न