मिश्र वाक्य


स्वरूपावरून पडणारे वाक्याचे प्रकार


मिश्र वाक्य

मराठी व्याकरणात जेव्हा एक प्रधान वाक्य आणि एक किंवा अधिक गौणवाक्ये उभयान्वयी अव्ययाने जोडलेली असतात, तेव्हा तयार होणाऱ्या वाक्याला मिश्र वाक्य असे म्हणतात.

मिश्र वाक्याची काही वैशिष्ट्ये

  • मिश्र वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य असते.
  • मिश्र वाक्यामध्ये एक किंवा अधिक गौणवाक्ये असतात.
  • मिश्र वाक्यामधील जे वाक्य स्वतंत्र असते, त्या वाक्याला मुख्यवाक्य किंवा प्रधान वाक्य असते म्हणतात.
  • प्रधान वाक्यावर अवलंबून असणाऱ्या वाक्याला गौणवाक्य असे म्हणतात.
  • प्रधान वाक्य आणि गौणवाक्य उभयान्वयी अव्ययाने जोडलेली असतात आणि त्यापासून मिश्र वाक्य तयार होते.

उदाहरणार्थ,

उदाहरण क्र. १

तुषार म्हणाला होता की आज पाऊस येणार.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – तुषार म्हणाला होता
  • गौणवाक्य – आज पाऊस येणार

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी की या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

उदाहरण क्र. २

सरिता आज उशिरा आली कारण तिची नेहमीची बस चुकली.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – सरिता आज उशिरा आली
  • गौणवाक्य – तिची नेहमीची बस चुकली

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी कारण या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

उदाहरण क्र. ३

किरण नेहमी म्हणतो की मी मोठा होऊन डॉक्टर होणार.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – किरण नेहमी म्हणतो
  • गौणवाक्य – मी मोठा होऊन डॉक्टर होणार

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी की या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

उदाहरण क्र. ४

शरीरस्वास्थ्य उत्तम रहावे म्हणून आम्ही व्यायाम करतो.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – शरीरस्वास्थ्य उत्तम रहावे
  • गौणवाक्य – आम्ही व्यायाम करतो

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी म्हणून या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

उदाहरण क्र. ५

स्वरा चांगल्या गुणांनी उत्तीर्ण झाली तर तिला नवीन मोबाईल मिळेल.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – स्वरा चांगल्या गुणांनी उत्तीर्ण झाली
  • गौणवाक्य – तिला नवीन मोबाईल मिळेल

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी तर या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

उदाहरण क्र. ६

आई नेहमी म्हणते की पैसे सांभाळून वापरावे.

वरील वाक्यामध्ये एक प्रधान वाक्य आणि एक गौणवाक्य आहे.

  • प्रधान वाक्य – आई नेहमी म्हणते
  • गौणवाक्य – पैसे सांभाळून वापरावे

ही दोन वाक्ये एकत्र जोडण्यासाठी की या उभयान्वयी अव्ययाचा उपयोग केलेला आहे.

त्यामुळे हे वाक्य मिश्र वाक्य आहे, असे समजावे.

This article has been posted on and last updated on by